Het Maaslandse uitzicht wordt gekenmerkt door het grillige verloop van de Maas. De verschillende Maasarmen en oude beddingen met vruchtbare oevers zorgen voor een uniek groen landschap dat een thuis biedt aan zeldzame dier- en plantsoorten.

Natuurpracht met geschiedenis

In het Noordoosten van Vlaanderen vormt de Maas een natuurlijke grens tussen Belgisch en Nederlands Limburg. In de Middeleeuwen maakte hij deel uit van een belangrijke scheepvaartroute, maar nu doet de rivier met zijn vele armen en winterbed dienst als een grensoverschrijdend ‘RivierPark Maasvallei’. Toerisme, natuurontwikkeling, grindwinning en landbouw gaan er hand in hand.

Op de verharde dijken is het heerlijk fietsen en de omliggende natuurgebieden vormen een uniek wandel- en ruiterdecor. Behalve door natuurpracht en fietspaden wordt de Maas omgeven door een prachtig historisch erfgoed. De authentieke Maasdorpjes met Middeleeuwse dorpskernen, de vele kasteeldomeinen en de Renaissancegevels in Maaseik fungeren als stille getuigen van een rijke geschiedenis...

Adellijk verleden

Ik begin mijn tocht in het charmante Maasdorpje Leut. Verschillende wegwijzers leiden me naar ‘Kasteel Vilain XIIII’. Mijn nieuwsgierigheid krijgt de bovenhand wanneer ik door de bomen van de dreef gluur. De contouren van een imposante waterburcht tekenen zich af in de verte.

Ik sla een zijstraat in en kom uit op het erf van een vierkantshoeve in typische Maaslandse stijl, te herkennen aan de blauwe steen die deuren en ramen aflijnt. Yara (6) en Gorny (9) rennen me tegemoet. Na een korte uitleg begrijp ik dat ik op de Oude Maeshoeve beland ben, waar zij samen met hun papa op boerderijvakantie zijn. Al huppelend leiden ze me naar Mia Lemmens, boerin en eigenares.

De Oude Maeshoeve is een gemengd landbouwbedrijf met 75 melkkoeien, een handvol Belgisch wit-blauw vleesvee en 80 hectare wei- en akkerland. In 1992 hebben Mia en haar man Corny Willems de hoeve op de kop getikt. “In een ver verleden maakte de grond deel uit van het kasteeldomein, maar al sinds 1966 werd het gepacht door mijn schoonouders”, vertelt Mia.

Vanuit de stal zie ik een vleugel van het kasteel opduiken. “De laatste adellijke bewoner was gravin Louise Vilain XIIII. Zij verliet het slot in 1892. Dertig jaar later werd het ingericht als ziekenhuis voor de mijnwerkers. In de jaren ’80 kreeg het een nieuwe bestemming als verpleegtehuis voor bejaarden en ondertussen werd er ook een horecazaak in ondergebracht”, licht Mia toe.

Daarna vertelt ze me het opmerkelijke verhaal van de mijnverzakking. “Na jarenlange steenkoolontginning en rondleidingen in de mijn van Eisden stortte het ondergrondse gangenstelsel in. De grond van Leut, Meeswijk en Eisden zakte meer dan vijf meter, waardoor de winterdijk van de Maas op sommige plaatsen boven de grond uittorent. Vooral het niveauverschil aan de kanaaldijken van de Zuid-Willemsvaart getuigt hiervan.”

In de puree

Ik bestijg opnieuw mijn stalen ros en fiets noordwaarts langs de Maas. “Het Maasland is een fietsparadijs omwille van de vlakke, verharde fietspaden langs de kronkelende rivier en doorheen de natuurgebieden”, had Mia me verzekerd bij het afscheid.

Even overweeg ik om de veerpont op te rijden en onze Noorderburen te begroeten. Maar de lokroep van Maaseik met zijn heerlijke knapkoek weerklinkt luider.

Na een goede 15 kilometer ben ik toe aan een adempauze. Ik volg een pijl met ‘Aardappelen te koop’ en stal mijn fiets tegen de gevel van hoevewinkel Diepbeek. Johan Peusens heet me welkom, met zijn zoontje Juul (2,5) op de arm. In 2002 nam Johan het akkerbouwbedrijf van zijn vader Albert over.

“Twee decennia geleden startte mijn vader met aardappelteelt. Daarna heeft hij zich steeds verder gespecialiseerd en het bedrijf uitgebreid. Nu rooien we jaarlijks gemiddeld 1000 ton aardappelen op ongeveer 20 hectare grond. Daarnaast bewerken we nog een 60-tal hectare met suikerbieten, erwten en bonen, graan en sinds 2005 ook uien.”

Hij leidt me rond doorheen de indrukwekkende loodsen. “De combinatie aardappelen en uien was een logische keuze. De sorteer- en bewaarmethodes zijn immers gelijkaardig en uit te voeren met dezelfde machines. Het enige verschil is dat de uien voor het sorteren door een ‘afstaartmachine’ gevoerd worden om hun staart te verwijderen, en we de aardappelen sinds kort stockeren in kisten in plaats van op een hoop. Het voordeel van kisten is dat de onderste lagen niet lijden onder het gewicht en de verschillende variëteiten gemakkelijker te sorteren zijn.”

Bij de sorteermachine houden we halt. “Onze aardappelen worden ingedeeld volgens grootte: de kleine knollen worden verkocht als veevoeder, de middelgrote als consumptieaardappelen en de grote als frietaardappelen. Na de sortering worden de aardappelen gewassen, extra gecontroleerd en automatisch of manueel verpakt in zakken.” 

Bij het aanzicht van de machines ben ik onder de indruk. Er gaat meer schuil achter een portie puree of kroketten dan ik kon vermoeden. “Het zijn grote investeringen”, beaamt Johan, “maar door de automatisering kunnen mijn vader en ik het samen redden.”

Huwelijksreis

We nemen afscheid terwijl ik mijn zakje aardappelen vastbind op de bagagedrager. Ik laat de Maas achter me en rijd westwaarts de velden in.

Na een aantal kilometer passeer ik een grote stal. Een bruine chowchow en kleine pincher trippelen me enthousiast tegemoet. “Toeki, Dupi, kom hier!”, hoor ik in de verte. De vrouw die roept is Hanny van den Hout. Samen met haar man Kees en hun zonen Bart en Rudy vormt zij de drijvende kracht achter De Geisterse Hei, een melkveebedrijf met 200 Holstein-koeien dat jaarlijks ongeveer 1,6 miljoen melk levert aan Danone.

“Kees en ik zijn afkomstig uit Nederland, maar we wonen hier sinds 1983. Toen we juist getrouwd waren, wilden we zelf een bedrijf oprichten, maar in Nederland was de grond erg duur. Daarom zochten we naar mogelijkheden in de buurlanden en zijn we uiteindelijk hier beland. Ik lach er altijd mee: we zijn op huwelijksreis vertrokken en nooit meer weergekeerd.”

Samen lopen we naar de stal. “Onze koeien zijn juist gescand”, vertelt ze me. Ik frons mijn wenkbrauwen, waarop ze lacht. “Ze worden geïnsemineerd en daarna maandelijks ‘gescand’ om te controleren of ze drachtig zijn. We spuiten ze zelf in met spermarietjes uit onze spermaketel.” Ik frons opnieuw. “De koeien worden gecodeerd, afhankelijk van uiterlijke kenmerken zoals de dikte van hun uier en buik. Daarna kopen wij sperma van stieren met dezelfde code.” Ik lach begrijpend.

Naast een koeienstal telt De Geisterse Hei een paardenstal en hoevelogies. “Afgelopen jaar logeerden hier opvallend veel mensen die het ruiter- en menroutenetwerk van de Limburgse Kempen aflegden. In het Maasland doorkruist dit netwerk ook delen van Kinrooi en Maaseik. Daarnaast ontvangen we vaak gezinnen met kindjes die op vakantie komen voor onze pony, of familieleden die hun fietsbenen komen opwarmen.”

Even later neem ik afscheid, van Hanny én van het Maasland, maar zeker niet voorgoed...

Regionaal Landschap Kempen en Maasland vzw
Winterslagstraat 87, 3600 Genk
Tel. 089/32 28 10

www.nationaalpark.be

www.rlkm.be/nl/maasvallei

Toerisme Lanaken vzw
Koning Albertlaan 110, 3620 Lanaken
Tel. 089/72 24 67

www.oudrekem.be

Wijndomein Aldeneyck

Hamontweg 81, 3680 Aldeneik-Maaseik
Tel. 089/56 41 02

www.wijndomein-aldeneyck.be

Bekijk hier de brochure van Wijndomein Aldeneyck

Toerisme Limburg vzw
Universiteitslaan 3, 3500 Hasselt
Tel. 011/30 55 50

www.toerismelimburg.be/kruiden

Bekijk hier alle horecazaken die het Maaslandse kruidenzout serveren