Wanneer de eerste zonnestralen door het wolkendek breken, ontstaat er steevast file richting de kust. Vlamingen houden nu eenmaal van pootje baden in de Noordzee en kastelen bouwen in het zand. Maar wat valt er te beleven achter die heuvelachtige duinen en wolkenkrabbers die onze kustlijn zo typeren? Dat vraag ik me al een tijdje af.

Eén blik op de weerkalender is voldoende: weg ben ik, de weidse wereld van de polders tegemoet. Ik zal persoonlijk op zoek gaan naar het leven achter de duinen en het toerisme. Maar eerst ga ik de sfeer opsnuiven aan het water, bij de vissers in Oostende.

Al die willen te kaap'ren varen...

Het is nog vroeg in de ochtend wanneer ik de Visserskaai oprijd. De zon onderneemt een eerste poging om de nacht te verdrijven en afgezien van het gekrijs van enkele gulzige meeuwen lijkt Oostende nog in een diepe slaap verwikkeld. Toch ben ik de enige op de Visserskaai die door kleine oogjes tuurt.

“Wij zijn al lang wakker”, bevestigt Luk Bogaert. “Om 17 uur ’s avonds varen wij uit en rond 6 uur ’s morgens leggen we opnieuw aan.” Luk is als visser geboren en getogen. “Ik heb het vak van mijn vader geleerd, die het vak op zijn beurt van zijn vader heeft geleerd en ga zo maar door. Al zes generaties lang verdient mijn familie zijn brood in de Oostendse kustvisserij. Het zit in mijn bloed, er is geen ontsnappen aan (lacht).”

Toch blijft Luk sinds vijf jaar aan wal. “Zolang je lichaam jong is, kan het die nachtelijke uren harde labeur aan boord goed verteren. Maar wanneer je de 40 goed en wel gepasseerd bent, begint het werk aan boord zwaar door te wegen. Dan zet je beter een stapje opzij en laat je het vissen over aan de jongelui.”

Die jongelui heten Danny, Alain en Angelo. Samen met Dini, de boot en grote trots van Luk, varen zij elke nacht uit op zoek naar garnalen aan de Belgische en Nederlandse kust. “De garnalen worden rechtstreeks aan boord gekookt en in de buik van de boot op ijs bewaard. Wanneer we ’s morgens opnieuw aanleggen, maken we een schatting van de hoeveelheid garnalen die we die dag in de Vistrap op de kaai kunnen verkopen, de rest gaat naar de vismijn. Dit alles moet binnen een termijn van 24 uur gebeuren, om de versheid van de garnalen te garanderen.”

En vers zijn ze zeker, die garnalen van Luk. Met een mooi glanzend en ritselend schild. “Vooral de manier van koken aan boord is bepalend voor smaak en kwaliteit”, vervolgt hij. “Dat maakt dat wij vaste klanten hebben, die specifiek onze garnalen willen.”

Smurfenijs op de boerderij

Ik zeg Luk vaarwel en fiets de Visserskaai af. Ondertussen staat de zon vastberaden te schitteren aan de hemel en is Oostende aan het ontwaken. Na een tiental kilometer fietsen doorheen Bredene richting De Haan, wijst een pijl me naar ’t Vossenerf. “Vers hoeve-ijs en polderaardappelen” wordt me vanop afstand beloofd.

“Onze stal telt zo’n 45 melkkoeien, waarvan we de melk zelf verwerken tot hoeve-ijs. Daarnaast telen we 6 hectare aardappelen, waarvan we een deel verkopen in de hoevewinkel”, legt Charlotte Sys uit. Samen met echtgenoot Kris Decapmaker nam zij acht jaar geleden het bedrijf van haar ouders over.

Omdat de boerderij onvoldoende inkomen genereerde om het gezin te ondersteunen, koos het koppel resoluut voor verbreding. “Bovendien is onze hoeve strategisch gelegen, tussen de kust en een camping. Het leek met andere woorden een logische keuze om zelf melk te verwerken en het hoeve-ijs rechtstreeks op de boerderij te verkopen.”

Een vervallen boerderijtje op het erf werd omgebouwd tot ijssalon en na twee tot drie jaar nagelbijten konden Kris en Charlotte met een gerust hart ijsjes scheppen. Ondertussen vinden toeristen vlot hun weg naar ’t Vossenerf. “We bieden maar liefst 17 verschillende smaken aan: van het klassieke vanille-ijs tot zeer originele smaken en kleurtjes, zoals blauw smurfenijs dat smaakt naar karamel. Een topper bij kinderen (lacht)!”

Alle ingrediënten en smaakstoffen die aan de melk worden toegevoegd, zijn natuurlijk. “Dit is belangrijk voor de smaak van het ijs, maar vooral de kwaliteit van de melk is cruciaal”, vertelt Kris. “In de lente en de zomer lopen onze koeien buiten in de wei. Hierdoor hebben ze veel lichaamsbeweging en eten ze vers gras, wat zich vertaalt in een hogere productiviteit en meer voedzame melk. Daarenboven maakt het hen gezonder, mooier en gelukkiger”, besluit hij stellig.

Cultuur in de schuur

Al smullend van een ijsje - vanille, altijd goed! - vervolg ik mijn weg. Deze keer gaat het richting Franse grens. In St.-Pieterskapelle bij Middelkerke houd ik halt bij een prachtige witte toegangspoort. “Cisterciënzersklooster gesticht door abdes Gela in 1200”, luidt het opschrift.

“Vroeger verbleven hier inderdaad zusters”, vertelt Anne-Sophie Mehuys, die samen met partner Jo sinds 15 jaar de plak zwaait in de achterliggende Spermaliehoeve. “Tot een edelman hen enkele jaren na hun intocht in de hoeve een stuk grond kocht in Brugge. De zusters gingen dankbaar in op zijn verhuisvoorstel, want het leven in de polders viel hen zwaar. Nadien lieten ze dit domein als landbouwbedrijf uitbaten.”

Anne-Sophie lacht om mijn verwonderde blik wanneer we de hoeve naderen. “Wat een parel!”, roep ik uit. Even waan ik me in een filmdecor. Zowel binnen als buiten lijkt de tijd te hebben stilgestaan. “Jammer genoeg werd de originele hoeve verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog. Deze gebouwen dateren van 1920, toen ze werden heropgebouwd.”

De familie Mehuys woont al sinds 1938 op het domein. Jo en Anne-Sophie vormen de derde generatie. In totaal bewerkt Jo 70 hectare akkerbouwgrond rond de hoeve en verzorgt hij een honderdtal vleeskoeien en -stieren. Anne-Sophie houdt zich op haar beurt bezig met het ontvangen van groepen.

“Tijdens weekdagen logeren hier vooral kinderen die met school op Polderklassen komen of met de jeugdbeweging op kamp zijn. Voor hen organiseer ik educatieve doe-activiteiten: samen maken we hoeveproducten zoals choco en koekjes, verzorgen we de boerderijdieren en rijden we pony of paard. Tijdens het weekend ontvangen we een ander publiek. Dan zijn het vooral vriendengroepen of grote families die ons groepsverblijf afhuren.”

Wanneer ik even later wil vertrekken, steekt Jo me een flyer toe. “Cultuur in de schuur. Willem Vermandere in de Spermaliehoeve”, luidt de kop. Alweer sta ik perplex. “Als kind aan huis heeft Willem hier 41 jaar geleden voor de eerste keer een klein concertje gegeven. Maar ondertussen is ‘cultuur in de schuur’ uitgegroeid tot een heus feest met zo’n 1000 fans uit binnen- en buitenland.”

Ik trek een vette cirkel rond 22 juli in mijn agenda en neem afscheid. “Blanche Blanche Blanche en zijn peird. Djuk djuk judjuk mijn peird”, klinkt het uren nadien nog in mijn hoofd.

Garnaalvissers te paard

Volgens oude Brugse archieven was er al in 1500 sprake van paardenvissers in verschillende Europese kustplaatsen. Met behulp van sterke trekpaarden en een net waagden zij zich bij laag tij in de zee om garnalen te vangen.

Door de jaren heen heeft het vak verschillende pieken en dalen gekend. In 1785 telde Koksijde 27 paardenvissers, in 1905 een luttele 15 en in 1940 opnieuw 40. Vandaag zijn er wereldwijd nog slechts 10 paardenvissers actief, en dat aan onze eigen Belgische kust.

Van april tot oktober kan je ze bewonderen in Oostduinkerke, stevig gezeten op hun trekpaard, getooid in gele oliejas, hoge laarzen en (soms) ‘zuidwester’ op het hoofd. Op sommige dagen worden de garnalen na het vangen gekookt en verkocht op het strand. Verser kan haast niet!

Te midden van de Klemskerkse polders, op slechts enkele kilometers van de zee, baten Renaat en Katrien al sinds 1987 een geitenboerderij uit. In hun hoevewinkel kan je biologische kaas en yoghurt kopen, die ter plaatse bereid wordt uit verse geitenmelk. Daarnaast kan je de stallen en weides bezichtigen en je spelenderwijs informeren in de educatieve ruimte.

Polderstraat 4, 8420 De Haan
Tel. 059/23 63 81
www.reigershof.be

Kinderboerderij De Lange Schuur organiseert tijdens de zomervakantie weer allerlei leuke activiteiten. Kinderen en jongeren worden uitgenodigd op boerderijvakantie om te proeven van de echte boerenstiel, in al zijn aspecten. Leuk en leerzaam, zonder schoolbanken in zicht!

Stuiverstraat 599, 8400 Oostende
Tel. 059/70 00 05
www.delangeschuur.be

Van 15 juni tot 15 september opent de vismijn van Nieuwpoort zijn deuren voor bezoekers met gids. De ideale gelegenheid om het reilen en zeilen in en rond de vismijn te beleven en de sfeer tijdens een visveiling op te snuiven.

Toerisme Nieuwpoort
Marktplein 7, 8620 Nieuwpoort
Tel. 058/22 44 44
www.nieuwpoort.be

Tijdens de maanden juli en augustus gaan de kustgemeenten de gezonde toer op. All Day Long, de campagne die de consumptie van groenten en fruit bij jongeren wil bevorderen, organiseert interactieve kookdemonstraties en doe-activiteiten op de verschillende dijken. Hier en daar kan je ook stukjes fruit of groenten proeven.

www.alldaylong.be